Google, 30 Ekim'de uzaydaki ilk "veri merkezi" deneme uydusunun çalıştığını ve yörüngeden ilk yapay zekâ yanıtını aldığını duyurdu. Project Suncatcher adlı projenin bu ilk uydusu, şirketin kendi yapay zekâ çipleri TPU'ları taşıyor.
Ne oldu?
Uydu, uydu şirketi Planet ile birlikte yapıldı ve 1 Ekim'de SpaceX'in Transporter-18 ortak fırlatma görevinde, 100'den fazla başka uzay aracıyla birlikte yörüngeye çıktı. İçinde dört TPU var. Yaklaşık üç haftalık devreye alma testlerinden sonra mühendisler, uyduya önceden yüklenen Google DeepMind modeli Gemma 4'ten uzayda olmayı anlatan bir haiku istedi. Uydu Norveç'in Svalbard adaları üzerinden geçerken yanıt geldi: "Blue marble below / Data streams in silent grace / Starlight feeds my core."
İşin zor kısmı enerji. Uydu en fazla 1 kilovat güç üretebiliyor; TechCrunch'a göre bu yüzden aynı anda yalnızca bir TPU, bir seferde yaklaşık 20 dakika çalışabiliyor. Mühendisler şimdi çiplerin sıcaklık değişimlerine ve radyasyona nasıl dayandığını ölçecek. Radyasyon bellekte bit kaymalarına, yani verinin sessizce bozulmasına yol açabiliyor. Yerdeki testler, çiplerin beklenen beş yıllık dozun yaklaşık üç katına kadar sorunsuz kaldığını gösterdi; yörünge bunu doğrulayacak.
Neden önemli?
Yapay zekâ veri merkezleri dünyada çok fazla elektrik ve soğutma suyu tüketiyor. Uzayda güneş enerjisi kesintisiz ve bol. Google 2027'de daha güçlü iki uydu daha göndermeyi ve uydular arasında lazerle veri aktarmayı deneyecek. Ama hedef uzun vadeli: şirket bu altyapının ancak 2030'larda ekonomik olabileceğini söylüyor. Bunun için fırlatma maliyetlerinin çok düşmesi gerekiyor; Suncatcher analizine göre SpaceX'in Starship'i 1.600 ile 1.800 kez uçurması gerekebilir.
Tarihten bir bağ
Uzayda bilgisayar çalıştırmak yeni bir fikir değil, ama ölçek inanılmaz değişti. 1969'da Ay'a giden Apollo 11'in bilgisayarı yalnızca birkaç kilobaytlık bellekle çalışıyordu. O hikâyeyi Apollo 11'in bilgisayarı: "4 KB bellek" gerçekte ne demek? yazımızda anlattık.