Tarihin ilk el tipi cep telefonu görüşmesini yapma şansın olsa kimi arardın? Annemizi, en yakın arkadaşımızı belki. Motorola mühendisi Martin Cooper ise 3 Nisan 1973'te bambaşka birini seçti: rakip şirkette aynı yarışı yürüten adamı.
Bu, teknoloji tarihinin en tatlı "bak, ben yaptım" anlarından biri. Üstelik bu an, cep telefonunun icadını bir laboratuvar raporundan çok bir sokak sahnesi olarak hatırlamamızı sağlıyor.
Kaldırımdan gelen arama
Cooper aramayı Manhattan'da, Hilton otelinin yakınında, Altıncı Cadde'deki bir kaldırımdan yaptı. Motorola'nın baz istasyonu yakındaki Burlington House binasının çatısına kurulmuştu. Telefonun ucunda AT&T'de çalışan ve Bell Laboratuvarları'ndan gelen Dr. Joel S. Engel vardı. Engel, Cooper'ın en büyük rakibiydi. O gün bu aramanın bir ilk olduğunu anlamak için Engel'in kim olduğunu bilmek yeterliydi: Cooper, el tipi telefonun mümkün olduğunu ilk kez rakibinin kulağına kanıtlıyordu.
Cooper'ın açılış cümlesi Wikipedia'da şöyle aktarılıyor: "Joel, this is Marty. I'm calling you from a cell phone, a real handheld portable cell phone." Yani kabaca: "Joel, ben Marty. Seni bir cep telefonundan arıyorum, gerçek, elde taşınan bir cep telefonundan."
Cooper o dönemde başka aramalar da yaptı. Bir radyo röportajı sırasında karşıdan karşıya geçerken de konuştuğunu, bunu hayatında yaptığı en tehlikeli şeylerden biri saydığını anlatıyor.
1,1 kiloluk tuğla
Aramada kullanılan cihaz bir DynaTAC prototipiydi. Yaklaşık 1,1 kg (2,5 pound) ağırlığında ve 25 cm boyundaydı. Ağırlığın büyük kısmını batarya oluşturuyordu. Bu batarya yaklaşık 30 dakika konuşma süresi veriyor, tekrar dolması ise yaklaşık 10 saat sürüyordu.
Cooper bu konuda esprili: "The battery lifetime wasn't really a problem because you couldn't hold that phone up for that long!" Yani bataryanın kısa ömrü sorun değildi, çünkü o telefonu zaten o kadar uzun süre havada tutamıyordun.
Prototipten mağazaya: 10 yıl
İlk arama 1973'te yapıldı ama sıradan insanların bir cep telefonu satın alabilmesi on yıldan fazla sürdü. Ticari model DynaTAC 8000X, 6 Mart 1983'te tanıtıldı ve 21 Eylül 1983'te ABD Federal İletişim Komisyonu (FCC) onayını aldı. ABD'de halka açık ilk hücresel ağ da 1983'te devreye girdi.
DynaTAC sayfasına göre seri üretim 1984'ün başında başladı ve telefonun fiyatı 3.995 dolardı. Bu, bugünün parasıyla yaklaşık 12.400 dolara denk geliyor. Konuşma süresi hâlâ yaklaşık 30 dakikaydı ve şarj yine yaklaşık 10 saat sürüyordu.
Ağırlık konusunda kaynaklar biraz karışık. DynaTAC sayfası, FCC onaylı model için 28 ons (790 g) değerini verirken, aynı sayfanın başka yerlerinde 2,5 pound (yaklaşık 1 kg) yazıyor. Kesin olan şu: bugünkü telefonların birkaç katı ağırlığındaydı.
Arada geçen on yıl boşa geçmedi. DynaTAC sayfasına göre 1973 ile 1983 arasında birkaç farklı prototip üretildi. Motorola, 1973'teki duyurusunda kullanıcıların aylık 60 ila 100 dolar arasında ödeme yapacağını öngörüyordu. Yani cep telefonu, daha ilk günden pahalı bir lüks olarak düşünülmüştü. 1984'teki 3.995 dolarlık etiket de bunu doğruladı: ilk cep telefonu, çoğu insan için ulaşılmaz bir fiyattaydı.
| 1973 prototipi | Bugünün akıllı telefonu |
|---|---|
| Yaklaşık 1,1 kg | Cebe sığan, birkaç kat hafif |
| Yaklaşık 30 dakika konuşma | Saatlerce kullanım |
| Yaklaşık 10 saat şarj | Çok daha kısa dolum süreleri |
| Sadece sesli arama | Kamera, internet, harita, ödeme |
Neden rakibini aradı?
Cooper'ın Engel'i araması bir gösteriydi, ama arkasında ciddi bir yarış vardı. İki şirket de hücresel telefonun geleceğinde söz sahibi olmak istiyordu. Rakibi, Motorola'nın kendi baz istasyonu üzerinden, elde taşınan bir cihazla aramak, "biz başardık" demenin en net yoluydu.
Bugün telefonu bir an bile yanımızdan ayırmıyoruz. 1973'teki o kaldırım anı, telefonun bir masaya ya da arabaya değil, insanın eline ait olabileceğinin sokakta, canlı canlı gösterildiği andı.
Sen ilk cep telefonu aramanı kime yapardın, rakibine mi yoksa sevdiğin birine mi?