Barkodla satılan ilk ürün: 67 sentlik bir paket sakız

Markette kasadan geçen her üründe duyduğun o kısa "bip" sesinin bir doğum günü var: 26 Haziran 1974. O sabah okutulan ilk ürün ne bir elektronik cihaz ne de pahalı bir şeydi. Sadece 10'lu bir paket meyveli sakız.

Troy, Ohio: bir sabah, bir sakız

Sahne, ABD'nin Ohio eyaletindeki küçük Troy kasabasında bulunan Marsh Süpermarketi. Bir gece önce market çalışanları yüzlerce ürünün üzerine barkod yapıştırmıştı. Sabah saat 8'i biraz geçe kasiyer Sharon Buchanan, kasaya konan 10'lu Wrigley's Juicy Fruit paketini tarayıcıdan geçirdi.

Sakızı alan kişi sıradan bir müşteri değildi: Marsh'ın araştırma ve geliştirme yöneticisi Clyde Dawson. GS1'in aktardığına göre paketin fiyatı 67 sentti. Dawson böylece fiyatı ambalajın üzerindeki bir koddan okunan ürünü satın alan ilk kişi oldu.

O gün kullanılan tarayıcı, Spectra-Physics'in NCR ile birlikte geliştirdiği Model A'ydı ve Smithsonian'a göre bugün Ulusal Amerikan Tarihi Müzesi'nin koleksiyonunda.

Fikir kumda doğdu

Barkodun hikâyesi 1974'ten çok daha eskiye gidiyor. Drexel Üniversitesi'nin anlattığına göre 1948'de, Philadelphia'daki Drexel Teknoloji Enstitüsü'nde yüksek lisans öğrencisi olan Bernard Silver, bir market zincirinin yöneticisinin bir dekandan kasada ürün bilgisini otomatik okuyacak bir sistem istediğine kulak misafiri oldu. Silver bu derdi arkadaşı Norman Joseph Woodland'e anlattı.

Woodland 1949 kışında Miami'de, büyükbabasının yanında kalıyordu. Bir gün kumsalda otururken izcilikten bildiği Mors alfabesini hatırladı ve noktalarla çizgileri kuma çizdi. Sonra bunları parmaklarıyla aşağı doğru uzattı. Woodland'in sonradan anlattığı gibi, noktalar ve çizgiler ince ve kalın çizgilere dönüştü. Barkodun temel fikri buydu.

Bu anın yılı kaynaklarda bazen 1948 olarak da geçiyor; Drexel'in anlatımı 1949 kışını işaret ediyor.

Patent 1952, ama dünya hazır değildi

Woodland ile Silver patent başvurusunu 20 Ekim 1949'da yaptı. Patent 7 Ekim 1952'de 2,612,994 numarasıyla verildi. İlginç olan, patentin yalnızca düz çizgileri değil, dairesel "boğa gözü" (bullseye) şeklinde kodları da kapsaması.

Sorun şuydu: o yıllarda kodu kasada hızlı ve ucuz okuyabilecek pratik bir cihaz yoktu. İkili, patentlerini 1952'de Philco'ya 15.000 dolara sattı. Woodland ise 1951'de IBM'e geçmişti ve fikrinden hiç kopmadı.

Sonraki adım 1973'te geldi. Market sektörünün oluşturduğu kurul, IBM'den George Laurer'in geliştirdiği dikey çizgili tasarımı seçti. Wikipedia'ya göre bu tasarım, Woodland ile Silver'ın dairesel kodundan daha iyi basılabiliyordu. Wikipedia'ya göre Woodland da Kuzey Carolina'daki IBM ekibinde UPC'nin geliştirilmesinde önemli rol oynadı ve IBM'in önerisi, rakip RCA'nın önerisine karşı kazandı. Bugün UPC olarak bildiğimiz kod böyle doğdu ve bir yıl sonra Troy'daki o sakız paketinin üzerine basıldı.

Küçük bir bip, büyük bir değişim

Arada geçen süreye dikkat et: kumdaki çizimden ilk okutulan sakıza kadar yaklaşık çeyrek asır geçti. Fikir erkenden hazırdı ama onu kasada çalıştıracak okuyucular, bilgisayarlar ve sektörün ortak bir standarda razı olması zaman aldı. Bazen bir icadın gerçek hayata girmesi, icadın kendisinden çok daha uzun sürer.

Barkod, kasada fiyat yazma ve stok sayma işini kökten değiştirdi. Woodland'e bu katkısı için 1992'de ABD Ulusal Teknoloji Madalyası verildi, 2011'de de Ulusal Mucitler Onur Listesi'ne girdi. Woodland, 9 Aralık 2012'de 91 yaşında hayatını kaybetti; yani kuma çizdiği fikrin dünyayı sardığını kendi gözleriyle gördü.

Kasiyerin her ürünün fiyatını tek tek tuşlamasına gerek kalmadı, market de hangi üründen kaç tane sattığını anında görebilir oldu. Bugün kargo paketlerinden uçak biletlerine kadar pek çok yerde gördüğümüz okunabilir kodların hepsi aynı fikrin akrabaları.

Bir plajda kuma çizilen birkaç çizginin, onlarca yıl sonra dünyanın her kasasında "bip" diye ötmesi tesadüfle azmin ne kadar iç içe olabildiğini gösteriyor.

Sen olsan ilk okutulacak ürün olarak neyi seçerdin?