Telefonundaki kamera muhtemelen onlarca megapiksel. Şimdi bunu 0,01 megapiksele indir, rengi kaldır, makineyi bir ekmek kızartma makinesi boyutuna büyüt ve her kare için 23 saniye bekle. İşte dünyanın ilk el tipi dijital fotoğraf makinesi tam olarak buydu.
Daha da şaşırtıcısı, onu yapan şirket fotoğraf filminin kralı Kodak'tı.
Bir laboratuvarda, Aralık 1975
Steven Sasson, Kodak'ta çalışan genç bir elektrik mühendisiydi. Ona verilen görev oldukça genel bir soruydu: CCD adı verilen yeni bir görüntü sensörüyle ne yapılabilir? CCD, 1969'da Bell Laboratuvarları'nda Willard Boyle ve George E. Smith tarafından icat edilmişti.
Sasson, Fairchild firmasının 100 x 100 piksellik MV-101 sensörünü kullanarak pille çalışan, taşınabilir bir makine kurdu. IEEE'nin tarih kayıtlarına göre makine Aralık 1975'te tamamlandı. Ağırlığı yaklaşık 8 pound, yani 3,6 kilogramdı.
Çözünürlük 10.000 piksel, yani 0,01 megapikseldi. Görüntüler siyah-beyazdı ve bir dijital kasete kaydediliyordu.
Her kare 23 saniye, izlemek için televizyon
Deklanşöre bastıktan sonra görüntünün kasete yazılması yaklaşık 23 saniye sürüyordu. Fotoğrafı görmek için kaseti ayrı bir oynatma ünitesine takmak ve görüntüyü bir televizyona aktarmak gerekiyordu. Bu da yine yaklaşık 23 saniye alıyordu.
NBC News'e verdiği röportajda Sasson, ilk denemeyi bir laboratuvar asistanının fotoğrafıyla yaptıklarını anlatıyor. Ekranda saçları görünüyordu ama yüzü parazitle bulanıklaşmıştı. Sasson bir grup kabloyu ters bağladığını fark edip düzeltti. Modelin sonuçtan pek memnun kalmadığını da ekliyor. Bu ilk çekimde yanında baş teknisyen Jim Schueckler vardı.
10.000 piksel ne demek, bir düşün: bugün ekranındaki küçük bir uygulama simgesi bile muhtemelen bundan daha fazla piksel içeriyor. Ama mesele çözünürlük değildi. Mesele, bir görüntünün ilk kez filme değil sayılara dönüştürülüp saklanabilmesiydi.
| O zaman (1975) | Şimdi |
|---|---|
| 0,01 megapiksel | Telefonlarda onlarca megapiksel |
| Siyah-beyaz | Renkli, HDR |
| Kasete kayıt, 23 saniye | Anında kayıt |
| Görmek için televizyon | Makinenin kendi ekranı |
| 3,6 kg | Cepte taşınan telefon |
Kodak neden rafa kaldırdı?
Önce bağlamı hatırlayalım: 1970'lerde fotoğraf demek film demekti. İnsanlar filmi makineye takar, çekim bitince banyoya verir, baskıları günler sonra eline alırdı. Kodak'ın gelirinin önemli bir kısmı da bu döngüden, yani film ve baskıdan geliyordu. Ekranda bakılan, kâğıda hiç basılmayan bir fotoğraf fikri bu dünyaya tamamen yabancıydı.
Sasson 1976'da makineyi Kodak yöneticilerine gösterdi. Snopes'un aktardığı PetaPixel röportajında Sasson, yöneticilerin ona "neden biri fotoğrafı bu şekilde çekmek istesin" diye sorduğunu söylüyor. Şirket teknolojinin patentini aldı ama makineyi ürüne dönüştürmedi.
Burada adil olmak lazım. Sasson'un kendi tahminine göre dijitalin filmle yarışabilmesi için 15 ila 20 yıl gerekiyordu, ve prototip görüntüyü göstermek için bir televizyona muhtaçtı. Yani karar tamamen körlük değildi. Ama hikâyenin öbür yüzü de var: Snopes, Sasson'a makinenin satılabileceği fakat film satışlarını yiyeceği için satılmayacağının söylendiğini aktaran haberlere değiniyor. Kodak bu arada dijital görüntüleme üzerinde çalışmayı tamamen bırakmadı ve 1991'de profesyonel bir dijital kamera sistemi çıkardı.
Hikâyenin acı sonu
1888'de George Eastman tarafından kurulan Kodak, bir asırdan uzun süre fotoğrafın kendisiyle neredeyse eş anlamlıydı. Ama film dünyası dijitale hızla geçerken Kodak bu dönüşüme ayak uyduramadı. CNN'in haberine göre şirketin satışları 2005 ile 2010 arasında neredeyse yarıya indi. 19 Ocak 2012'de Eastman Kodak, ABD iflas kanununun 11. bölümü (Chapter 11) kapsamında koruma başvurusu yaptı. CNN'e göre başvuruda 6,75 milyar dolar borç ve 5,1 milyar dolar varlık listelenmişti.
Sasson ise emeğinin karşılığını başka yerden aldı: 17 Kasım 2009'da dönemin ABD Başkanı Barack Obama ona Ulusal Teknoloji ve İnovasyon Madalyası'nı verdi. Kendi icadını piyasaya sürmeyen bir şirketin, o icadın yarattığı dünyada zorlanması teknoloji tarihinin en sık anlatılan derslerinden biri oldu.
Sasson'un prototipi bugün bir müze parçası gibi görünse de, cebimizdeki kameraların tamamı onun cevapladığı soruya dayanıyor: ışığı filme değil, sayılara yazmak.
Sence bugün hangi şirket, elindeki geleceği kendi eski ürününü korumak için çekmecede tutuyor?