Het eerste product dat met barcode werd verkocht: een pakje kauwgom van 67 cent

Het korte "bliep" dat je bij de kassa hoort bij elk product in de supermarkt heeft een verjaardag: 26 juni 1974. Het eerste product dat die ochtend werd gescand, was geen elektronisch apparaat en ook niets duurs. Het was gewoon een pakje fruitkauwgom van 10 stuks.

Troy, Ohio: één ochtend, één pakje kauwgom

Het toneel is Marsh Supermarket in het stadje Troy in de Amerikaanse staat Ohio. De avond ervoor hadden de medewerkers van de supermarkt op honderden producten barcodes geplakt. Kort na acht uur 's ochtends haalde kassière Sharon Buchanan een pakje Wrigley's Juicy Fruit van 10 stuks, dat op de kassa was gelegd, over de scanner.

De koper van de kauwgom was geen gewone klant: het was Clyde Dawson, hoofd onderzoek en ontwikkeling bij Marsh. Volgens GS1 kostte het pakje 67 cent. Dawson was zo de eerste die een product kocht waarvan de prijs van een code op de verpakking werd gelezen.

De scanner die die dag werd gebruikt was het Model A, dat Spectra-Physics samen met NCR had ontwikkeld, en volgens het Smithsonian staat die nu in de collectie van het National Museum of American History.

Het idee ontstond in het zand

Het verhaal van de barcode gaat veel verder terug dan 1974. Volgens Drexel University hoorde Bernard Silver, in 1948 masterstudent aan het Drexel Institute of Technology in Philadelphia, toevallig dat de directeur van een supermarktketen een decaan vroeg om een systeem dat productinformatie bij de kassa automatisch zou lezen. Silver vertelde dit probleem aan zijn vriend Norman Joseph Woodland.

In de winter van 1949 verbleef Woodland in Miami bij zijn grootvader. Op een dag, terwijl hij op het strand zat, herinnerde hij zich de morsecode die hij van de scouts kende en tekende hij punten en strepen in het zand. Daarna trok hij die met zijn vingers naar beneden uit. Zoals Woodland later vertelde, veranderden de punten en strepen in dunne en dikke lijnen. Dat was het basisidee van de barcode.

Het jaartal van dit moment staat in bronnen soms ook als 1948; het verhaal van Drexel wijst op de winter van 1949.

Patent in 1952, maar de wereld was nog niet klaar

Woodland en Silver dienden hun octrooiaanvraag in op 20 oktober 1949. Het octrooi werd op 7 oktober 1952 verleend onder nummer 2.612.994. Interessant is dat het octrooi niet alleen rechte lijnen dekt, maar ook cirkelvormige codes in de vorm van een schietschijf ("bullseye").

Het probleem was dat er in die jaren geen praktisch apparaat bestond dat de code snel en goedkoop aan de kassa kon lezen. Het duo verkocht hun octrooi in 1952 voor 15.000 dollar aan Philco. Woodland was in 1951 naar IBM overgestapt en liet zijn idee nooit los.

De volgende stap kwam in 1973. Een commissie uit de supermarktsector koos het ontwerp met verticale lijnen dat George Laurer van IBM had ontwikkeld. Volgens Wikipedia was dat ontwerp beter te drukken dan de cirkelvormige code van Woodland en Silver. Volgens Wikipedia speelde Woodland ook een belangrijke rol in de ontwikkeling van de UPC in het IBM-team in North Carolina, en won het voorstel van IBM het van dat van concurrent RCA. Zo ontstond de code die we nu kennen als UPC, en een jaar later werd hij gedrukt op dat pakje kauwgom in Troy.

Een klein piepje, een grote verandering

Let op de tijd die ertussen zat: van de tekening in het zand tot de eerste gescande kauwgom verstreek ongeveer een kwart eeuw. Het idee was al vroeg klaar, maar het duurde even voordat er lezers en computers waren om het aan de kassa te laten werken, en voordat de sector het eens werd over een gezamenlijke standaard. Soms duurt het veel langer voordat een uitvinding het echte leven bereikt dan de uitvinding zelf.

De barcode veranderde het intikken van prijzen en het tellen van voorraad aan de kassa radicaal. Woodland kreeg hiervoor in 1992 de National Medal of Technology van de VS en werd in 2011 opgenomen in de National Inventors Hall of Fame. Woodland overleed op 9 december 2012 op 91-jarige leeftijd; hij zag dus met eigen ogen hoe het idee dat hij in het zand tekende de wereld veroverde.

De kassière hoefde niet meer van elk product de prijs in te toetsen, en de supermarkt kon direct zien hoeveel van elk product er was verkocht. De leesbare codes die we tegenwoordig op zoveel plaatsen zien, van pakketten tot vliegtickets, zijn allemaal verwanten van hetzelfde idee.

Dat een paar lijnen in het zand op een strand tientallen jaren later bij elke kassa ter wereld "bliep" zeggen, laat zien hoe nauw toeval en doorzettingsvermogen met elkaar verweven kunnen zijn.

Welk product zou jij als eerste hebben laten scannen?