Bugün aklına gelen neredeyse her şirketin, markanın, hatta kişinin bir ".com" adresi var. Ama bu uzantının da bir "ilk"i var ve o ilk ne bir arama motoru ne de bir alışveriş sitesi. Dünyanın ilk .com alan adı symbolics.com, 15 Mart 1985'te tescil edildi ve sahibi, bugün adını çok az kişinin hatırladığı bir bilgisayar şirketiydi.
Alan adından önce internet nasıldı?
Alan adı sistemi (DNS) gelmeden önce ağdaki bilgisayarlar, herkesin elindeki ortak bir liste dosyasıyla birbirini buluyordu. Ağ büyüdükçe bu yöntem zorlaşınca bugün kullandığımız hiyerarşik sistem tasarlandı ve .com, .org, .edu gibi uzantılar ortaya çıktı.
Wikipedia'ya göre .com uzantısı 1 Ocak 1985'te devreye alındı. Adı "commercial" yani ticari kelimesinden geliyor. Uzantı hazırdı, ama kimse acele etmiyordu. İlk tescil için iki buçuk ay beklemek gerekti.
Symbolics kimdi?
Symbolics, Massachusetts'in Cambridge şehrinde kurulmuş, MIT'nin yapay zekâ laboratuvarından doğan bir şirketti. Lisp adlı programlama dili için özel olarak tasarlanmış "Lisp makineleri" üretiyordu. Yani 1980'lerin yapay zekâ araştırmacılarının gözde iş istasyonlarını yapan bir firma.
Böyle bir şirketin ilk .com'u alması aslında şaşırtıcı değil. O yıllarda internet büyük ölçüde üniversiteler, araştırma laboratuvarları ve onlarla çalışan teknoloji şirketlerinden oluşan küçük bir dünyaydı. Symbolics de tam bu dünyanın içindeydi. Bir alan adı almak, o dönem için bir pazarlama hamlesi değil, ağda düzgün adreslenebilmek için atılan teknik bir adımdı.
1985'in tüm .com listesi
Bugün hâlâ kayıtlı olan en eski alan adları listesine bakınca 1985'in ne kadar sakin geçtiği net görünüyor. O yıl tescil edilip bugüne kadar ayakta kalan yalnızca altı .com var:
- symbolics.com (15 Mart 1985)
- bbn.com (24 Nisan 1985)
- think.com (24 Mayıs 1985)
- mcc.com (11 Temmuz 1985)
- dec.com (30 Eylül 1985)
- northrop.com (7 Kasım 1985)
Burada küçük ama önemli bir not var: bu liste, bugün hâlâ kayıtlı olan en eski alan adlarını gösteriyor. 1985'te tescil edilip sonradan bırakılan başka adresler olmuş olabilir, bu yüzden "o yıl toplam altı .com alındı" demek yerine "bugüne kalan altı tane var" demek daha doğru. Listedeki BBN, ilk e-postanın gönderildiği şirket olarak da tarihe geçmişti.
O zaman ve şimdi
Symbolics'in kendisi zamanla küçüldü ama alan adı yaşamaya devam etti. symbolics.com 2009'da XF.com Investments adlı bir alan adı yatırım şirketi tarafından satın alındı. Satış fiyatı kamuoyuyla paylaşılmadı, bu yüzden internette dolaşan rakamlara temkinle yaklaşmak gerekiyor.
| 1985 | 2026 |
|---|---|
| İlk .com: 15 Mart'ta, tek bir şirket | 166,6 milyon .com kaydı (Haziran 2026) |
| Bugüne kalan 1985 tescili: 6 adet | Tüm uzantılarda 401,6 milyon alan adı |
| Tescil ücretsiz | Yıllık ücretli, aracı şirketler üzerinden |
| Kullanıcılar: araştırmacılar, mühendisler | Kullanıcılar: neredeyse herkes |
Verisign'ın Domain Name Industry Brief raporuna göre 30 Haziran 2026 itibarıyla .com uzantılı alan adı sayısı 166,6 milyona ulaştı. Tüm uzantılar birlikte sayıldığında toplam 401,6 milyon kayıt var. Yani 41 yıl önce tek bir Lisp makinesi üreticisiyle başlayan liste, bugün dünyanın en kalabalık adres defterlerinden birine dönüştü.
Bu hikâyenin en sevdiğimiz yanı şu: internetin en değerli gayrimenkullerinden biri sayılan .com uzantısının ilk sahibi, bunu bir yatırım olarak değil, sadece işini kolaylaştırmak için almıştı. Kimse o gün bir kelimelik adreslerin milyonlarca dolara el değiştireceğini tahmin etmiyordu.
Sen 1985'te olsaydın hangi .com adresini ilk iş kapardın?