Bugün tarayıcına info.cern.ch yazarsan, dünyanın ilk web sitesinin adresine gitmiş olursun. Siyah yazı, beyaz zemin, mavi altı çizili bağlantılar. Ne görsel var ne animasyon. Ama bu sade sayfa, bugün bir milyarı aşkın siteye ulaşan bir ağın başlangıç noktası.
Yalnız küçük bir dipnot var: gördüğün sayfa 1991'deki orijinalin birebir kendisi değil. Ona birazdan geleceğiz.
CERN'de bir öneri, bir NeXT bilgisayarı
Tim Berners-Lee Mart 1989'da CERN'de dağıtık bir bilgi sistemi önerisi yazdı ve Mayıs 1990'da biraz düzenlenmiş hâlini yeniden sundu. CERN'in Web@30 sayfasına göre 1990 Noel'ine gelindiğinde webin temel kavramlarını (HTML, HTTP ve URL) tanımlamış, ilk tarayıcı/editörü ve ilk sunucu yazılımını yazmıştı.
Sunucu, CERN'deki bir NeXT bilgisayarında çalışıyordu ve adresi info.cern.ch idi. İlk web sitesi de bu makinede barınıyordu ve World Wide Web projesinin kendisini anlatıyordu: web nedir, nasıl kullanılır, yazılım nereden alınır.
6 Ağustos 1991: web dünyaya açılıyor
Centre for Computing History, ilk web sitesinin 6 Ağustos 1991'de yayımlandığını yazıyor. Aynı gün Berners-Lee, WWW yazılımını alt.hypertext haber grubunda duyurdu. CERN'e göre bu duyuru, webe fizik camiasının dışından ilginin başladığı an oldu.
Yani tarih biraz katmanlı: site 1990 sonunda CERN içinde çalışıyordu, 1991 Ağustos'unda ise dışarıya duyuruldu ve herkesin erişebileceği hâle geldi. Kaynaklar "ilk web sitesi" için bu iki tarihten birini öne çıkarabiliyor.
Peki "hâlâ yayında" ne demek?
İşte o dipnot. İlk sitenin 1991'deki dosyaları olduğu gibi korunmadı. CERN, webin kamuya açılmasının 20. yıl dönümünde, 30 Nisan 2013'te ilk siteyi orijinal adresinde geri getirmek için bir proje başlattı. CBC News'e göre geri yüklenen sürüm, CERN arşivlerinde bulunan 1992 tarihli bir kopya. CBC'ye göre proje sadece sayfayı geri getirmekle kalmayıp orijinal makine adlarını ve IP adreslerini geri yüklemeyi, ilk metin tabanlı tarayıcı deneyimini yeniden yaratmayı ve özgün donanımı belgelemeyi de hedefliyordu. CERN'in web yöneticisi Dan Noyes bunun "bulabildikleri en eski kopya olabileceğini" ve daha eskilerini aramaya devam edeceklerini söylemişti.
Yani info.cern.ch'de bugün gördüğün şey, ilk web sitesinin elimizdeki en eski hâli. Adres aynı, içerik ise 1992'den kalma bir anlık görüntü. "Hâlâ yayında" demek doğru, ama "35 yıldır hiç kapanmadan aynı sayfa yayında" demek tam doğru değil.
Bir de önemli bir tarih daha: CERN 30 Nisan 1993'te World Wide Web yazılımını kamu malı (public domain) olarak yayımladı. Webin açık bir standart olarak bu kadar hızlı yayılmasının en büyük nedenlerinden biri buydu.
1 siteden 1,5 milyara
Netcraft'ın Temmuz 2026 web sunucusu anketi 1.494.915.628 siteden yanıt aldığını bildiriyor. Bu sayı alan adı değil, "site" sayısı; anket aynı dönemde yaklaşık 305 milyon benzersiz alan adı sayıyor. Bu sitelerin büyük kısmı ise aktif değil. Netcraft aynı ankette Cloudflare'in 50.838.387 aktif siteyle aktif sitelerin yüzde 23,46'sını oluşturduğunu yazıyor; buradan hesaplanınca aktif site sayısı yaklaşık 217 milyon, yani toplamın yalnızca yüzde 14,5 kadarı.
| O zaman | Şimdi |
|---|---|
| 1990 sonu: 1 site, 1 sunucu | Temmuz 2026: yaklaşık 1,49 milyar site (Netcraft) |
| Siyah yazı, mavi bağlantı | Video, uygulama, yapay zekâ |
| Sunucuya "SAKIN KAPATMAYIN" etiketi | Dünyaya yayılmış veri merkezleri |
| 1993: yazılım kamu malı oldu | Web hâlâ açık standartlarla işliyor |
Bu tabloyu düşününce ilk sitenin değeri daha iyi anlaşılıyor. İçinde reklam, çerez uyarısı, video ya da abonelik penceresi yok; sadece metin ve bağlantılar var. Ama bağlantıya tıklayıp başka bir belgeye geçme fikri, bugün açtığın her sayfanın temelinde hâlâ duruyor.
Tek bir bilgisayarda başlayan bir proje, CERN'in yazılımı herkese açma kararıyla bugünkü dev ağa dönüştü.
info.cern.ch'yi bir kez de sen ziyaret etsen, o ilk sayfada seni en çok ne şaşırtırdı?