Hoeveel emoji stuur je per dag? Een lachend gezicht, een hart, een vuurtje, een zwaaiende hand... De meesten van ons zagen ze voor het eerst op het toetsenbord van een smartphone en dachten dat de emoji daar vandaan kwam. Maar de emoji is niet uitgevonden door Apple en ook niet door Silicon Valley. De wortels liggen in het Japan van de jaren 90, bij mobiele telefoons met piepkleine schermen.
1999: 176 kleine plaatjes voor i-mode
In 1999 bereidde de Japanse mobiele operator NTT Docomo de dienst i-mode voor, waarmee je vanaf telefoons verbinding kon maken met het internet. De jonge ontwerper Shigetaka Kurita (geboren in 1972), die bij het bedrijf werkte, ontwierp voor deze dienst een set van 176 pictogrammen. Elk was getekend op een raster van slechts 12×12 pixels.
Een emotie of voorwerp in zo'n kleine ruimte laten passen was een serieus ontwerpprobleem: 144 pixels per symbool. Volgens het MoMA liet Kurita zich inspireren door manga, het lettertype Zapf Dingbats en emoticons. Wikipedia noemt als inspiratiebronnen ook weersymbolen, Chinese karakters en verkeersborden. In de set zaten weersymbolen, pictogrammen zoals een hart en gezichtsuitdrukkingen.
Naast de emoji van nu lijken Kurita's tekeningen bijna abstract. Maar een hart, een zon of een lachend gezicht herkenbaar maken met een paar dozijn pixels was, gezien de schermbeperkingen van die tijd, serieus vakwerk.
Het doel was om korte berichten en mobiele e-mails toon en emotie te geven. Denk aan het verschil tussen "oké" zeggen in kale tekst en er een lachend gezicht bij zetten.
Pixels in het museum
Kurita's set kwam in 2016 in de collectie van het Museum of Modern Art (MoMA) in New York. In de registers van het MoMA staat het werk als "Emoji, 1998-1999", een schenking van NTT Docomo. Het museum merkt op dat de emoji van nu afstammelingen van deze oorspronkelijke set zijn en toonde de set ook aan bezoekers in de tentoonstelling "Inbox: The Original Emoji, by Shigetaka Kurita". Dat telefoonsymbolen van een paar pixels in een van de bekendste musea voor moderne kunst ter wereld terechtkwamen, herinnert ons eraan dat ontwerp niet alleen op grote doeken leeft, maar ook op de kleinste schermen.
Was de "eerste" emoji dan echt die van Kurita?
Jarenlang werd het zo verteld. Maar het emojiarchief Emojipedia heeft dit vastgelegde verhaal gewijzigd met een rectificatie onder de titel "Correcting the Record". Volgens Emojipedia bood SoftBank, destijds nog J-Phone, op 1 november 1997 een set van 90 emoji aan op de telefoon SkyWalker DP-211SW. Volgens Wikipedia omvatte deze eenkleurige set van 12×12 pixels cijfers, sporten, de klok, maanfasen en het weer. De ontwerpers zijn onbekend. Omdat de telefoon slecht verkocht en de set op andere apparaten niet werd ondersteund, bereikten deze emoji geen groot publiek.
Daarom waren we in de video voorzichtig en zeiden we niet "Kurita is de uitvinder van de emoji": Kurita's set is niet de eerste, maar wel de set die de emoji verbreidde en als voorouder van de huidige emoji geldt. Emojipedia herinnert er ook aan dat Docomo in 1995 een hartsymbool aan pagers toevoegde, wat als een vroege emoji kan gelden.
| Toen | Nu |
|---|---|
| 1997: SoftBank, 90 emoji | Unicode 17.0: 3.953 emoji |
| 1999: Docomo, 176 emoji, 12×12 pixels | Kleurrijke tekeningen met hoge resolutie |
| Alleen Japanse telefoons | Op elk platform ter wereld |
Wanneer kwam Apple in beeld?
De rol van Apple in het emojiverhaal was niet de emoji uitvinden, maar hem de wereld in brengen. Volgens Wikipedia werd het emojitoetsenbord op de iPhone in 2008 voor het eerst aangeboden met iPhone OS 2.2, alleen in Japan. In oktober 2010 maakte Unicode 6.0 van 722 emoji een standaard; zo konden verschillende apparaten dezelfde emoji op dezelfde manier herkennen. Apple stelde in 2011 met iOS 5 het emojitoetsenbord ook beschikbaar voor gebruikers buiten Japan.
Tegenwoordig is de emojilijst ver verwijderd van Kurita's 176 vierkantjes. Volgens Wikipedia definieert Unicode 17.0 in totaal 3.953 emoji met behulp van 1.438 tekens. Het verschil komt doordat veel emoji niet uit één teken bestaan, maar uit een combinatie van meerdere tekens; huidskleurvarianten of gezinsemoji worden zo opgebouwd.
De keten is dus: Japanse operators vonden de emoji uit, Unicode maakte er een universele taal van en smartphones brachten hem in ieders zak.
Wat drukt de emoji volgens jou uit wat we vandaag met tekst niet kunnen zeggen?