Elke keer dat je je koptelefoon met je telefoon koppelt, noem je eigenlijk de naam van een Vikingkoning. "Bluetooth", oftewel "blauwe tand", is geen technische term; het is de bijnaam van een Deense koning uit de 10e eeuw. En die naam was bovendien helemaal niet gekozen om te blijven.
De koning met de blauwe tand: Harald Gormsson
Harald Gormsson was volgens het verhaal van de Bluetooth SIG een koning die Denemarken en Noorwegen verenigde. Volgens Wikipedia regeerde hij over Denemarken van ongeveer 958 tot 986; zijn heerschappij over Noorwegen was beperkt tot een paar jaar in de jaren 970 en is omstredener. Zijn Deense bijnaam is Blåtand, in het Engels Bluetooth.
Over de herkomst van de bijnaam is niets zeker. De Bluetooth SIG zegt dat de koning een dode tand had die er donkerblauwgrijs uitzag. Dat is de meest verbreide verklaring en wordt ook ondersteund door de aantekening "blauwachtige of zwarte tand" in een kroniek uit de late 12e eeuw. In 1997 opperde een historicus echter dat de bijnaam een verbastering zou kunnen zijn van de in Engeland gebruikte uitdrukking "blue thane" (donkere edelman). Het verhaal van de "rotte tand" is dus schattig, maar onder historici niet onbetwist.
Het meest tastbare spoor van Harald is de grote Jellingsteen, die hij rond 965 liet oprichten voor zijn ouders Gorm en Thyra. Het opschrift noemt hem als de koning die Denemarken verenigde en de Denen kerstende.
Een vergadering, een boek, een tijdelijke codenaam
De technologie zelf ontstond in Zweden. Volgens Wikipedia begon het team van Ericsson Mobile in Lund in 1989, onder leiding van technisch directeur Nils Rydbeck, te werken aan een radioverbinding voor korte afstand; het eigenlijke ontwerp kreeg vaart in 1994 met Jaap Haartsen en Sven Mattisson, en in 1997 was er een werkende oplossing.
Midden jaren 90 probeerden Ericsson, Intel en Nokia het eens te worden over een standaard waarmee telefoons en computers draadloos over korte afstand konden worden verbonden. De Bluetooth SIG noemt 1996 als jaar van deze planningsvergadering.
Degene die de naam voorstelde, was Jim Kardach van Intel. Volgens Wikipedia stelde Kardach de naam in 1997 voor na een gesprek met Ericsson-ingenieur Sven Mattisson. Mattisson had hem de Scandinavische geschiedenis verteld aan de hand van de Vikingroman "The Long Ships" (De lange schepen) van Frans G. Bengtsson, waarin ook Harald Bluetooth voorkomt. Kardachs motivering wordt op de website van de Bluetooth SIG zo weergegeven: Harald was beroemd omdat hij Scandinavië verenigde, "net zoals wij van plan waren de pc- en de mobiele industrie te verenigen."
De bronnen geven 1996 als jaar van de vergadering en 1997 voor het voorstellen van de naam; die twee spreken elkaar niet tegen, het proces verliep over deze twee jaren.
Het logo is eigenlijk twee runen
Als je goed naar het Bluetooth-logo kijkt, zie je een "B" en een sterachtig teken in elkaar verweven. Het zijn twee runen uit het Jongere Futhark-alfabet: Hagall (ᚼ) en Bjarkan (ᛒ). Dus H en B, de initialen van Harald Bluetooth. Zulke samengevoegde letters heten "bind rune" (bindrune).
Kortom, in het instellingenmenu van de telefoon in je zak staan letters van een alfabet van ongeveer duizend jaar geleden.
Hoe werd de tijdelijke naam permanent?
De naam verspreidde zich snel door de sector en er was geen tijd meer om hem te veranderen. De Bluetooth SIG werd op 20 mei 1998 officieel aangekondigd met Ericsson, IBM, Intel, Nokia en Toshiba als oprichtende leden. De specificatie Bluetooth 1.0 werd in 1999 aangenomen en het eerste Bluetooth-apparaat (een handsfree headset) werd datzelfde jaar gepresenteerd.
Het duurde iets langer voordat het in telefoons kwam: volgens Wikipedia was de eerste telefoon met Bluetooth die in de handel kwam de Ericsson R520m, uitgebracht in het eerste kwartaal van 2001. De naam van de Vikingkoning belandde dus ongeveer vier jaar nadat hij als codenaam was voorgesteld in onze zakken.
Ook technisch gaat het idee van "verenigen" voort, passend bij de naam. Klassiek Bluetooth verdeelt de band tussen 2,402 en 2,480 GHz in 79 kanalen en wisselt met adaptieve frequentiesprongen doorgaans 1.600 keer per seconde van kanaal. Zo kunnen tientallen apparaten in dezelfde ruimte met elkaar praten zonder elkaar veel te storen.
| Toen | Nu |
|---|---|
| 10e eeuw: de koning die Denemarken en Noorwegen verenigde | De standaard die telefoon, koptelefoon, horloge en auto verbindt |
| Runen in de Jellingsteen gekerfd | Het blauwe logo op elk apparaat |
| De bijnaam "blauwe tand" | Van tijdelijke codenaam tot wereldmerk |
Een codenaam die werd vergeten terwijl een marketingteam wachtte op iets "heel cools", staat nu op miljarden apparaten.
Denk je dat deze technologie vandaag net zo onthouden zou zijn als ze PAN of RadioWire had gekozen?