Bij Apple denk je aan twee namen: Steve Jobs en Steve Wozniak. Toch stond er onder het oprichtingscontract dat op 1 april 1976 werd getekend een derde handtekening. Ronald Wayne bezat 10 procent van het bedrijf. Twaalf dagen later gaf hij dat hele aandeel terug voor 800 dollar.
Tegenwoordig wordt deze beslissing meestal verteld als "de slechtste investeringsbeslissing uit de geschiedenis". Maar als je naar Waynes eigen redenen kijkt, verandert het beeld een beetje. In april 1976 was Apple namelijk een kleine, pas opgerichte start-up en niemand kon weten dat het ooit een van de meest waardevolle bedrijven ter wereld zou worden. Ook Wikipedia vermeldt dat Apple een tijd lang het meest waardevolle bedrijf ter wereld was.
Een man van 41 naast twee jongeren
Ronald Wayne werd op 17 mei 1934 geboren in Cleveland, Ohio. Bij Atari werkte hij eerst als junior ontwerper, richtte hij documentatie- en materiaalbeheersystemen in en werd daarna manager productontwikkeling. Daar leerde hij ook Jobs en Wozniak kennen.
Toen Apple werd opgericht, was Wayne 41 en veel ervarener dan zijn twee partners. De aandelenverdeling was daarop afgestemd: als er onenigheid zou ontstaan tussen Jobs en Wozniak, zou Wayne met zijn aandeel van 10 procent de beslissing nemen. Hij was dus bedoeld als de "scheidsrechter" van het bedrijf. In die eerste vorm was het bedrijf geen naamloze vennootschap, maar een maatschap van drie personen. Dat detail was, zoals we zo zien, bepalend voor Waynes beslissing.
Wat hij bij Apple naliet
Waynes tijd bij Apple was kort, maar niet leeg. Volgens Wikipedia schreef hij het concept van het maatschapscontract, maakte hij de eerste tekeningen van het Apple-logo en schreef hij de handleiding van de Apple I.
Het eerste "officiële" gezicht van Apple, dus het eerste logo en de eerste handleiding, kwam dus grotendeels uit zijn hand.
De beslissing twaalf dagen later
Twaalf dagen nadat hij het contract had voorbereid, diende Wayne de documenten in waarin hij zijn terugtrekking uit het bedrijf meldde. Voor zijn aandeel kreeg hij 800 dollar. Later werd nog 1.500 dollar betaald in ruil voor het opgeven van al zijn toekomstige rechten. Wikipedia meldt dat die bedragen in dollars van 2024 overeenkomen met ongeveer 4.400 en 8.300 dollar.
Waarom? Wikipedia noemt een paar redenen. Wayne had eerder een gokkastenbedrijf opgezet, en toen dat failliet ging, had hij een jaar gewerkt om zijn schulden af te betalen. De lening van 15.000 dollar die Jobs afsloot voor de bestelling van Byte Shop maakte hem onrustig. In de maatschapsstructuur was elke partner persoonlijk aansprakelijk voor de schulden van het bedrijf, en Wayne had veel meer persoonlijk vermogen te verliezen dan zijn jonge partners. En zijn echte passie was productengineering, niet papierwerk. In zijn eigen woorden stond hij "in de schaduw van reuzen".
Als je deze redenen naast elkaar legt, wordt de beslissing begrijpelijker. Een ingenieur van in de veertig, die al eens de last van een faillissement had gedragen en spaargeld had, wilde niet meedoen aan het grote kredietrisico van twee jongeren. Achteraf lijkt het een slechte berekening, maar met de kennis van die dag was het een voorzichtige keuze.
| 1976 | Daarna |
|---|---|
| 10 procent aandelen | 800 dollar, daarna 1.500 dollar |
| Auteur van het oprichtingscontract | Het contract werd in 2011 verkocht voor 1,59 miljoen dollar |
| De "scheidsrechter" van het bedrijf | Een voetnoot in de geschiedenis van Apple |
"De rijkste man op het kerkhof"
Waynes echte spijt gaat vreemd genoeg niet over het aandeel. Volgens Wikipedia verkocht hij zijn eigen getekende exemplaar van het contract voor 500 dollar, en dat noemde hij zijn enige spijt.
Over het opgeven van het aandeel zegt hij geen spijt te hebben. Hij denkt dat hij, als hij was gebleven, waarschijnlijk "de rijkste man op het kerkhof" was geworden. Zijn originele Engelse uitdrukking luidt: "probably would have wound up the richest man in the cemetery."
Daarom moet je voorzichtig zijn met berekeningen die op internet rondgaan in de trant van "die 10 procent zou nu zoveel miljard dollar waard zijn". In de loop der jaren kwamen er nieuwe investeerders bij het bedrijf, in 1980 volgde de beursgang en de eigendomsstructuur veranderde volledig. Hoeveel zijn aandeel zou zijn uitgedund als Wayne was gebleven, weet niemand zeker.
Als je in Waynes schoenen had gestaan, was je dan gebleven en had je het schuldrisico genomen, of had je ook de 800 dollar gepakt en gekozen voor gemoedsrust?