Een van de eerste beelden die live op internet werden uitgezonden, was geen ruimtevaartuig of concert. Het was een koffiezetapparaat. Of beter gezegd: een grijswaardenbeeld ter grootte van een pictogram op het scherm, dat liet zien of het koffiezetapparaat vol of leeg was.
De oorsprong van het webcamidee, dat tegenwoordig overal is, ligt bij een paar onderzoekers aan de Universiteit van Cambridge die het trappenlopen zat waren.
Het probleem: lege kan, nutteloos trappen oplopen
In 1991 stond er in het Computer Laboratory van de Universiteit van Cambridge een koffiezetapparaat dat door de onderzoekers gezamenlijk werd gebruikt. De machine stond in de gang bij de kamer van het gebouw die de Trojan Room heette. Mensen die op andere verdiepingen van het gebouw werkten, liepen de trap op om koffie te halen en vonden de kan vaak leeg.
Volgens het verhaal dat Quentin Stafford-Fraser zelf vertelt was de oplossing simpel: ze bevestigden een camera aan een laboratoriumstatief, richtten hem op het apparaat en sloten de kabels aan op een beeldopnamekaart in de Trojan Room. Paul Jardetzky schreef het serverprogramma dat het beeld opnam en Stafford-Fraser het clientprogramma dat het beeld op het scherm toonde.
Ook de hardware was een en al improvisatie. Volgens Wikipedia was de camera aangesloten op een videoopnamekaart in een Acorn Archimedes-computer. De server nam om de paar seconden een beeld op en kon het in verschillende resoluties naar elke computer sturen die erom vroeg. Niemand dacht dat dit ooit in de geschiedenisboeken zou komen. Het doel was alleen om niet voor niets de trap op te lopen.
XCoffee: koffie volgen op het kantoornetwerk
Het clientprogramma heette XCoffee en draaide op het X Window System. Volgens Wikipedia had het beeld een resolutie van 128x128 pixels en was het grijswaarden. Volgens Stafford-Fraser werd het kleine beeld op het scherm ongeveer drie keer per minuut ververst.
Zelfs dat was genoeg. De onderzoekers konden vanaf hun bureau zien of er koffie in de kan zat. In de eerste jaren werkte het systeem alleen op het eigen netwerk van het laboratorium, dus niemand van buiten kon meekijken. In de taal van nu was dit een "intranetcamera". Maar het idee was al compleet: de actuele toestand van een verre plek op je scherm zien zonder erheen te gaan. Het enige wat ontbrak, was een manier om dit beeld voor iedereen open te stellen.
1993: de koffie gaat de wereld in
In november 1993 maakten Daniel Gordon en Martyn Johnson het systeem weer operationeel en stelden het beeld via HTTP open, dus op het World Wide Web. Nu kon je vanaf elke plek ter wereld met een browser naar een koffiezetapparaat in Cambridge kijken.
Daarom wordt het koffiezetapparaat van de Trojan Room meestal "de eerste webcam" genoemd. Er is hier een subtiel onderscheid: de camera begon in 1991 op het netwerk te werken, maar ging in 1993 het web op. De uitdrukking "1991/1993" in de video verwijst precies naar deze twee data.
De camera werd uitgezet op 22 augustus 2001 om 09.54 uur UTC, nadat het laboratorium naar het William Gates Building was verhuisd.
| Koffiecamera uit 1991 | Webcam van nu |
|---|---|
| 128x128 pixels, grijswaarden | Hoge resolutie, kleur |
| Ongeveer 3 beelden per minuut | Vloeiende live video |
| Beeldopnamekaart en aparte computer | Ingebouwd in het scherm van de laptop |
| Eén doel: is de kan vol? | Vergadering, uitzending, beveiliging |
Het latere leven van de machine
Het verhaal eindigt niet bij de camera. Volgens Wikipedia werd het laatste online te zien koffiezetapparaat (een Krups) op eBay verkocht voor 3.350 pond. Die informatie is gebaseerd op Der Spiegel. De machine werd later gratis gerepareerd door medewerkers van Krups en weer in gebruik genomen op de redactie van het blad. Sinds de zomer van 2016 is hij in langdurige bruikleen bij het Heinz Nixdorf MuseumsForum in Paderborn, Duitsland.
De roem van de machine was ook onderwerp van grappen. Een 1 aprilgrap-RFC uit 1998, het "Hyper Text Coffee Pot Control Protocol", knipoogde naar deze legende. Het koffiezetapparaat werd in 2002 ook genoemd in de videogame Hitman 2: Silent Assassin en op 24 februari 2005 in de serie The Archers op BBC Radio 4. Wikipedia schrijft dat er in de loop der jaren "vier of vijf" verschillende koffiezetapparaten op de camera te zien waren, maar merkt op dat dit aantal nader moet worden vastgesteld.
Klein ongemak, groot idee
Het leukste aan het verhaal van de Trojan Room is dat niemand op pad ging met het idee "laten we de webcam uitvinden". Het probleem was heel alledaags: voor niets de trap op lopen door een lege kan. Maar dat kleine ongemak maakte het idee om live naar een verre plek te kijken voor iedereen concreet.
Hoeveel van de technologieën die we nu gebruiken zijn volgens jou uit zo'n gewone ergernis ontstaan?