Dat gewone kastje in de keuken kwam eigenlijk uit de radarlaboratoria van de Tweede Wereldoorlog. En aan het begin van het verhaal staat een snoepreep die in de zak van een ingenieur smolt. In de video zeiden we "chocola", omdat het verhaal meestal zo wordt verteld; maar de meeste bronnen noemen het alleen een "candy bar" (snoepreep, reep met chocola). Het type is niet met zekerheid bekend.
Een radarspecialist zonder diploma
Percy Spencer werd in 1894 geboren in Maine. Volgens Wikipedia maakte hij zelfs de basisschool niet af en volgde hij geen opleiding elektrotechniek; wiskunde, natuurkunde en scheikunde leerde hij grotendeels zichzelf. Op 18-jarige leeftijd ging hij bij de Amerikaanse marine.
In 1939 werd hij hoofd van de afdeling krachtbuizen van het bedrijf Raytheon. Hij vond een efficiëntere manier om magnetrons te maken, de buizen die het hart van radars vormen, en verhoogde de productie van 100 naar 2.600 per dag. Volgens Wikipedia had hij er ook aandeel in dat Raytheon het contract kreeg om oorlogsradarapparatuur voor het MIT Radiation Laboratory te maken. Toen de reep in zijn zak smolt, waren er dus maar weinig mensen ter wereld die de magnetron beter kenden dan hij.
1945: de reep die in de zak smolt
Zoals APS News meldt, merkte Spencer terwijl hij naast een werkende radarinstallatie stond dat de snoepreep in zijn zak smolt. Veel mensen hadden dat als een storing of toeval afgedaan; Spencer werd nieuwsgierig.
Het eerste voedsel dat hij bewust "kookte", was popcorn: hij legde maïskorrels naast de magnetron en de korrels begonnen te poppen. De tweede proef verliep minder succesvol. Hij legde een ei in een theeketel; het ei explodeerde en spatte volgens APS op een sceptische collega.
Raytheon diende op 8 oktober 1945 de Amerikaanse octrooiaanvraag in voor de methode van koken met microgolven.
Radarange: een oven zo groot als een koelkast
De eerste commerciële magnetron kwam op de markt onder de naam "Radarange". Hier verschillen de bronnen een beetje: APS News zegt 1946, Wikipedia 1947. De afmetingen zijn niet te vergelijken met die van nu:
- Ongeveer 1,8 meter hoog,
- 340 kilogram zwaar,
- 3 kilowatt stroomverbruik (volgens Wikipedia ongeveer drie keer zoveel als de ovens van nu),
- Een watergekoelde constructie.
Deze ovens waren niet voor huizen, maar voor hotels, restaurants en schepen. Volgens Wikipedia werden vroege modellen verhuurd voor 5 dollar per dag (150 dollar per maand). APS geeft de prijs voor die tijd als 5.000 dollar en rekent uit dat dat in het geld van nu meer dan 50.000 dollar is. Volgens APS werd een van de eerste Radarange's, met een gewicht van meer dan 300 kilo, geïnstalleerd op een schip genaamd Savannah. De eerste magnetronmaaltijden werden dus niet in een keuken opgewarmd, maar midden op zee.
| Toen | Nu |
|---|---|
| Ongeveer 1,8 m hoog | Een kastje dat op het aanrecht past |
| 340 kg | Een kastje dat één persoon kan dragen |
| Watergekoeld | Koeling met een ventilator |
| Te huur voor hotels en restaurants | In bijna elk huis |
De magnetron komt op het aanrecht
Het duurde meer dan twintig jaar voordat de magnetron in huizen kwam. Raytheon nam in 1965 het bedrijf Amana over en bracht in 1967 de eerste Radarange voor op het aanrecht op de markt voor 495 dollar. Wikipedia rekent uit dat die prijs overeenkomt met ongeveer 5.000 dollar in dollars van 2025. Het bleef dus een luxe apparaat, maar het paste nu wel in een keuken.
Een kleine opmerking tussendoor: in het verhaal zeggen we steeds "magnetron", maar de naam van het eerste commerciële product van Raytheon laat ook duidelijk de radaroorsprong zien. "Radarange" leest als een samenvoeging van de woorden radar en fornuis (range).
De echte les van Spencers verhaal is misschien deze: naast dezelfde radarinstallatie hadden ook andere ingenieurs gestaan. Het verschil was dat hij de gesmolten reep in zijn zak niet als een "probleem" maar als een "vraag" zag.
De erfenis van de uitvinder zonder diploma
Spencer overleed op 8 september 1970 in Newton, Massachusetts, op 76-jarige leeftijd. Zijn hele leven had hij geen formeel ingenieursdiploma, maar volgens Wikipedia ontving hij de Distinguished Public Service Award van de Amerikaanse marine, werd hij gekozen tot lid van de American Academy of Arts and Sciences, kreeg hij een eredoctoraat van de University of Massachusetts en werd hij opgenomen in de Inventors Hall of Fame.
De technologie die we gebruiken om iets in de keuken in dertig seconden op te warmen, is eigenlijk een bijproduct van een buis die voor oorlogsradars was ontwikkeld. En degene die dat doorhad, was een autodidactische vakman.
Welk klein toeval waar we nu argeloos langs lopen, kan volgens jou in de toekomst een gewoon huishoudelijk apparaat worden?